وضعیت اقتصادی و اجتماعی استان وضعیت اقتصادی و اجتماعی استان

اقتصاد استان

موقعیت ممتاز استان از دیر باز آن را با رونق اقتصادی ، تولیدی و بازرگانی در آمیخته و اینک نیزیکی ازقطب های اقتصاد کشور به شمار می رود و مردان و زنان پر تلاش آن نقشی بسزا در چرخه تولید ملی دارند بانگاهی پر شتاب ، اندکی از این توانایی ها را مرور می کنی   صنعت بنا  بر آنچه که در کتاب های تاریخ و جغرافیای تاریخی آمده پیشینه صنعت در منطقه قزوین به هزاران سال پیش باز می گردد . مطالعات باستان شناسی دستان تــوانـمند ساکنــان این سامــان را در ساخت سفالینه های هنرمندانه نشان داده و آثارشان را زینت بخش موزه های معروف دنیا ساخته استابن حوقل و مقدسی در قرن چهارم هجری از صنایع دفاعی و پوشاک قزوین به نیکی یاد کرده از صادرات لباس ، کفش ، جوراب ، کمان ، عبا و... آن به شهرهای دیگر سخن به میان آورده اند .ناصر خسرو متفکرو جهانگرد مشهور در سفر نامه خود آورده است: " ... قزوین را شهری نیکو دیدم ... از همه صناع ها درآن شهر بود . " وجود کارخانه هاو کارگاه های فراوان قالی بافی ، کاشی وسرامیک ، شیشه و میناگری صنایع فلزی ، اسلحه سازی و ... در دوره صفوی بر استعداد های صنعتی منطقه تاکید دارند

 . استان قزوین در روزگار ما به خاطر داشتن شهرک و مجتمع های متمرکز صنعتی همچون: البرز ، لیا ، تاکستان ، حیدریه ، نــهاوند ، آراسنــج ، و شـهــرک صنعتی تکنولوژی برتر که بیش از 600 واحد تولیدی بزرگ را در خود جای داده یکی از مهمترین مراکز صنعتی کشور به شمار می آید تنوع تولید را باید از ویژگی های صنایع استان دانست . هم اینک افزون بر هزار نوع محصول در این کارگاه ها تولید می شود که می توان از لوازم خانگی ؛ صنایع غذایی ؛ بهداشتی و دارویی ؛ محصولات شیمیایی و سلولزی؛ فلزی و ریخته گری ؛ ماشین سازی و ساخت تجهیزات ؛ نساجی ؛ چرم و پوشاک ؛خودرو ونیرومحرکه ؛ لوازم برقی ؛ الکترونیک و مخابرات ؛ محصولات ساختمانی ؛ ظروف و مخــازن پلاستـیـکی و بـستــه بنـدی ؛ فراورده های کانی غیر فلزی و ... نام برد که به خارج از کشور نیزصادرمی شوند

در استان قزوین بیش از 16 نوع ماده معدنی با ذخیره های مختلف وجود دارد که به 3 بخش غیر فلزی فلزی و مصالح ساختمانی تقسیم و شامل انواع خاک های صنعتی ، سیلیس ، دولومیت ، نمک ، بارتین، زاج ، خاک سرخ ، سرب ، منگنز ، مس ، ذغال سنگ ، هماتیت ، سنگ لاشه ، آهک ، گچ ، گرانیت ، و ... بوده ؛ هم اکنون در بیش از 70 معدن ، عملیات استخراج و بهره برداری صورت می گیرد .کشاورزی  دشت وسیع و حاصلخیز قزوین که سطح زیر کشت و باغات آن به بیش از 13 هزار

کیلومتر مربع می رسد

 با این که وسعت آن کمتر از یک درصد مساحت کل کشور است  2/1 درصد از کل اراضی قابل کشت کشور را در خود جای داده است . علاوه بر کاریزها و هزاران حلقه چاه عمیق و نیــمه عمیق ،دشــت قـــزوین به وسیله طولانی ترین شبکه کانال آبرسانی که از سد انحرافی سنگبان طالقان و زیاران سرچشمه می‌گیرد سیــراب می‌شــود. محصــولات کشاورزی آن را انگور ، فندق ، پسته ، بادام ، گردو ، زیتون ، سیب ، گندم ، جو ، چغندر قند، انار ، انجیر ، حبوبات ، صیفی جات و ... تشکیل می دهد

دامداری ، پرورش طیور و آبزیان نیز در استان قزوین در سطح گسترده ای انجام می شود در حال حاضر تولید فراورده های دامی  استان جایگاه بسیار مهمی در کشور دارد به نحوی که 45%تولید مرغ مادر تخم گذار ،100% مرغ اجداد تخمگذار ، 10% تخم مرغ ، 4% شیر ، 15% گوشت مرغ و 10% گوشت قرمز کل کشور در این استان صورت می پذیرد .

 بازرگانی  نزدیکی به پایتخت ، امنیت ، شبکه حمل و نقل مناسب زمینی ، ریلی و هوایی ، مجاورت قطب های صنعتی و کشاورزی ، همسایگی 6 استان کشور ،مراکز نگهداری و ذخیره سازی کالا ،پیشینه درخشان فعالیت های اقتصادی- که وجود ده ها کاروانسرای شهری و بین راهی مبین آن است و موجب شده است استان قزوین در قلمرو بازرگانی و تجارت موقعیت ارزنــده‌ای داشتــه باشد وانبوه سرمایه گذاران به آن روی آورند .  

زبان ودین مردم استان

زبان های رایج استان عبارتند از: فارسی، تاتی، مراغی، کردی، لری،ترکی،رمانلویی

زبان رایج مردم شهر قزوین و نیز بیشتر ساکنین بخشهای این استان فارسی است به جز زبان مراغی که در همه روستاهای مراغی نشین این استان به یک شکل گویش می شود. سایر زبانها بسته به شرایط اقلیمی و نیز تحت تأثیر زبانهای همسایه دارای گویشهای متفاوت هستند


دین
پیش از ورود اسلام به این منطقه ، دین مردم این استان زرتشتی بود وتا جایی که گفته می شود بنای اولیه نخستین مسجد جامع شهر قزوین به روی آتشکده ها ساخته شده است

بعد از اسلام تا زمان آغاز حکومت صفویه در قزوین تسنن در بین مردم رواج بیشتری داشت. با آغاز حکومت صفی در قزوین تشیع به سرعت در اینجا رو به گسترش نهادو امروزه مذهب عموم مردم این استان شیعه دوازده امامی است

جمعیت استان

براساس نتایج سرشماری سال 1385 کشور، استان قزوین 1143200 نفر جمعیت دارد که سهم استان 1.62 درصد از جمعیت کل کشور است. براساس سرشماری سال 85 متوسط رشد سالیانه جمعیت در استان قزوین بین سال‌های 85-75 به میزان 1.67 درصد می‌باشد که از متوسط کل کشور بیشتر است. در مجموع استان قزوین از لحاظ جمعیتی در کل کشور رتبه بیستم را دارا می‌باشداز لحاظ جنسی وضعیت نسبتاً متعادلی در نقاط شهری و روستایی استان برقرار است

جنسیت

جمعیت

درصد

مردان

583870 نفر

51

زنان

559330 نفر

49

 و بر حسب جمعیت شهرنشین و روستانشین وضعیت استان به شرح ذیل می‌باشد 

تقسیم بندی

جمعیت

درصد

جمعیت شهری

777975 نفر

68

جمعیت روستایی

365203 نفر

32

 میزان شهرنشینی در استان قزوین نیز همانند افزایش آن در کل کشور از 4/59 درصد در سرشماری سال 75 به 05/68 درصد در سرشماری سال 85 رسیده است و رتبه استان در بین استان‌ها هشتم می‌باشد که این افزایش می‌تواند ناشی از مهاجرت افراد از روستا به شهرها و هم‌چنین تبدیل روستا به شهر باشدجمعیت استان براساس توزیع نسبتی جمعیت به شرح ذیل می‌باشد

توزیع نسبی جنسیت

درصد

جمعیت 0 تا 14 ساله

24.32

جمعیت 15 تا 64 ساله

70.59

جمعیت 65 ساله و بیشتر

5.09

 که جدول فوق نشان‌دهنده جمعیت جوان استان قزوین می‌باشددومین رده جمعیتی استان صفر تا 14 سال می‌باشد که لزوم برنامه‌ریزی براس اشتغال و مسکن را برای این رده جمعیتی می‌طلبداستان قزوین با مساحت 15820 کیلومترمربع تنها یک درصد مساحت کل کشور را به خود اختصاص داده است که در بین سایر استان‌ها رتبه بیست و هفتم را داراست. ولی تراکم نسبی جمعیت در استان به میزان قابل توجهی نسبت به کل کشور بالا است و این روند طی سال‌های 65 تا 85 نیز رشد داشته است به طوری که در سال 85 در بین سایر استان‌ها رتبه دهم را به خود اختصاص داده است که این امر نشانگر کاربردی‌بودن اراظی استان در زمینه فعالیت‌های اقتصادی و تغییر کاربری اراضی کشاورزی به مسکونی یا فعالیت اقتصادی بوده استدر سرشماری سال 85 تراکم جمعیت استان 74 نفر در هر کیلومتر مربع می‌باشد که این رقم در کل کشور 43 نفر در هر کیلومتر مربع است

مشخصات عمومی استان قزوین 

تعداد شهر

تعداد بخش

تعداد دهستان

تعداد آبادی ها

کل

دارای سکنه

خالی از سکنه

24

19

46

1266

897

369

شهرستان‌های استان عبارتند از  قزوین، تاکستان، بوئین‌زهرا، البرز و آبیک

نام شهرستان

 درصد شهر نشینی

نسبت جنسیت در نقاط شهری

نسبت جنسی

بعد خانوار

 توضیحات

مرد

زن

قزوین

79.60

51.07

48.93

105

3.78

 

تاکستان

61.32

50.91

49.09

103

4.04

 

البرز

72.08

51.11

48.89

105

3.87

 

بوئین‌زهرا 

38.27

51.40

48.60

102 

4.06

کمترین تعداد را در بین سایر استان‌ها داراست

آبیک

55.38

51.32

48.68

109

3.59

 

کل استان

68.05

51

49

104

4.89

 

 متوسط افراد خانوار در استان قزوین از 89/4 در سال 75 به 88/3 در سال 85 کاهش پیدا کرده است که رتبه بیست و سوم را در کل کشور داراستمهاجران واردشده به استان و خارج‌شده از استان به شرح ذیل می‌باشد

 استان

مهاجران وارد شده

مهاجران خارج شده

خالص مهاجران

تعداد

 درصد

تعداد

 درصد

تعداد

درصد نسبت به جمعیت استان

استان قزوین

96000

2.02

94000

1.99

2000

0.14

 میزان باسوادی استان 85.89 درصد می‌باشد که این میزان باسوادی در استان نسبت به کل کشور و هم‌چنین در نقاط شهری و روستایی نیز این میزان نسبت به کل کشور بیشتر است و از این لحاظ استان قزوین در بین سایر استان‌ها رتبه نهم را داراست که این نشانگر موفق‌‌بودن سیاست‌گذاری‌های اعمال‌شده در استان در کاهش امر بی‌سوادی است.

موقعیت جغرافایی استان

استان قزوین با مساحت ۱۵۶۴۰ کیلومتر مربع قریب ۱% مساحت کل ایران را تشکیل می دهد اما بدلیل موقعیت خاص جغرافیایی همواره از نظر سیاسی و اقتصادی مورد توجه بسیار زیاد حکومتها و فعالان عرصه اقتصادی­بوده­است


این استان که بر سر چهار راه مواصلاتی شمال –جنوب و شرق و غرب کشور و در مسیرجاده ابریشم قرار گرفته است همواره مرکز مبادلات اقتصادی با کشورهای گوناگون بوده و بهمین دلیل در طی قرون متمادی محل تبادل آراء و اندیشه های ملل مختلف و مهد پرورش شخصیتهای بزرگ علمی ، فرهنگی و هنری بوده است.

موقعیت جغرافیایی و تقسیمات اداری و جمعیت

استان قزوین در حوزه مرکزی ایران قرار گرفته است . این استان در صدو پنجاه کیلومتری شمال غرب تهران قرار دارد ، از شمال به استانهای گیلان و مازندران ، از جنوب به استان مرکزی ، از غرب به استانهای زنجان و همدان و از شرق به استان تهران محدود می باشد  
بر اساس آخرین تقسیمات کشوری در پایان سال ۱۳۸۵ استان قزوین دارای ۵ شهرستان به نامهای قزوین، البرز، آبیک ، بوئین زهراء و تاکستان ، ۲۴ شهر ، ۱۹ بخش و ۴۶ دهستان می باشد . بر اساس سرشماری مرکز آمار ایران جمعیت استان در سال ۸۵، ۱۱۴۳۲۰۰ نفر است و نرخ رشد جمعیت استان ۶۷/۱ در صد می باشد .جمعیت فعال ۳۵% جمعیت استان را تشکیل میدهد ۶۳% جمعیت استان درشهرها و ۳۷% آن در روستاها ساکن می باشند.

منابع طبیعی و شرایط اقلیمی

استان قزوین با بارندگی متوسط از مناطق معتدل کشور به شمار می رود . بلندیهای رشته کوه البرز در جهت شمال شرقی-شمال غربی به صورت  کوههای پراکنده این استان را از دیگر استانهای همجوار متمایز کرده است  . این استان در دامنه جنوبی البرز واقع شده و تمام قسمتهای شمالی ،  غربی و جنوبی آن کوهستانی است

مرتفع ترین کوههای استان عبارتند  از سیاهلان با ارتفاع ۴۱۷۵ متر ، کی جگین با ارتفاع ۳۵۰۰ متر و سفید  کوه با ارتفاع ۲۳۰۰ متر ، حداقل ارتفاع استان از سطح دریا ۳۰۰ متر می  باشد که در شمال غربی استان در منطقه طارم سفلی و کناره های دریاچه سفید رود واقع شده است


میانگین بارندگی استان در حدود ۳۲۰ میلیمتر در سال است . آبهای سطحی استان در دو حوزه آبریز جاری است . حوزه شمالی (سفید رود )که از رودخانه های طالقان رود و الموت رود تشکیل شده که در منطقه شیر کوه از اتصال آنها رودخانه شاهرود تشکیل می گردد . حوزه آبریز جنوبی (شور) که شامل رودخانه های حاجی عرب خررود ، ابهر رود و تعدادی ازرودخانه های کوچک دامنه جنوبی البرز می باشد


تنوع اقلیمی استان و قابلیتهای آبی و خاکی زمینه خوبی برای کشت انواع محصولات گرمسیری در منطقه طارم سفلی و رودبار الموت و سایر محصولات سردسیری را در دیگر نقاط استان فراهم آورده است


دراستان قزوین انواع آب های معدنی باترکیب شیمیایی وخصوصیات خاص وجود دارد همچنین وجود آب گرم های طبیعی باترکیبات املاح معدنی وجود دارد که مورد استفاده بسیاری از گردشگران قرارمی گیرد.

درمناطق کوهستانی استان طبیعت بسیار زیبا باجاذبه های گردشگری فراوان مکان مناسبی برای استراحت وتفریح علاقمندان درجهان است درمنطقه الموت وطارم سفلی نیز اماکن جذاب زیادی وجود دارد.

شهرستان ها و بخش های استان

 

فرمانداری قزوین

شهرستان قزوین تاریخ تاسیس 1316 با مساحت 55605 کیلومتر مربع تراکم جمعیت 81.57 کیلومتر مربع که جمعا دارای 453554 نفر جمعیت می باشد . 

که به بخشهای مرکزی ، کوهین ، رودبار شهرستان ، رودبار الموت ، طارم سفلی تقسیم شده است .

بخش مرکزی با مرکزیت قزوین با مساحت 1045.2 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 364.3 کیلومتر مربع که جمعا دارای 380723 نفر جمعیت می باشد .


کوهین با مرکزیت کوهین با مساحت905 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 20.12 کیلومتر مربع که جمعا دارای 18209 نفر جمعیت می باشد .


بخش رودبار شهرستان با مرکزیت رازمیان با مساحت 921.5 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 21.39 متر مربع که جمعا دارای 19713 جمعیت می باشد .


بخش رودبار الموت با مرکزیت معلم کلایه با مساحت 944.5 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 15.79 کیلومتر مربع که جمعا دارای 14910 نفر جمعیت می باشد


بخش طارم سفلی با مرکزیت سیردان با مساحت 1744.3 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 11.47 کیلومتر مربع که جمعا دارای 19999 نفر جمعیت می باشد.

 

فرمانداری بوئین زهرا


شهرستان بوئین زهرا تاریخ تاسیس 16 / 10 / 1375 با مساحت 5 .5673 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 26.2 کیلومتر مربع که جمعا دارای 148670 نفر جمعیت

می باشد .  که به بخشهای مرکزی ، دشتابی ، رامند ، شال ، آبگرم ، آوج تقسیم شده است

بخش مرکزی بوئین زهرا با مرکزیت بویئن زهرا با مساحت 1976 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 20.15 کیلومتر مربع که جمعا دارای 39826 نفر جمعیت می باشد . 

بخش دشتابی با مرکزیت ارداق با مساحت 338.4 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 65.11 کیلومتر مربع که جمعا دارای 22032 نفر جمعیت می باشد . 

بخش رامند با مرکزیت دانسفهان با مساحت 491.4 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 37.89 کیلومتر مربع که جمعا دارای 18619 نفر جمعیت می باشد . 

بخش شال با مرکزیت شال با مساحت 202.7 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 111.1 کیلومتر مربع که جمعا دارای 22523 نفر جمعیت می باشد . 

بخش آبگرم با مرکزیت آبگرم با مساحت 1176.8 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 16.84 کیلومتر مربع که جمعا دارای 19822 نفر جمعیت می باشد . 

بخش آوج با مرکزیت آوج با مساحت 1488.2 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 17.37 کیلومتر مربع که جمعا دارای 25848 نفر جمعیت می باشد.

 

فرمانداری تاکستان


شهرستان تاکستان تاریخ تاسیس 15 / 3 / 13859 با مساحت 2538.4 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 67 .61 کیلومتر مربع که جمعا دارای 156554 نفر جمعیت

می باشد . 

که به بخشهای مرکزی ، اسفرورین ، خرمدشت ، ضیاء آباد تقسیم شده است.

بخش مرکزی تاکستان  با مرکزیت تاکستان با مساحت 952.5 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 85.6 کیلومتر مربع که جمعا دارای 81534 نفر جمعیت می باشد

بخش اسفرورین با مرکزیت اسفرورین با مساحت 198.3 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 140.5 کیلومتر مربع که جمعا دارای 27865 نفر جمعیت می باشد 

بخش خرمدشت با مرکزیت خرمدشت با مساحت 543.3 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 42.1 کیلومتر مربع که جمعا دارای 22874 نفر جمعیت می باشد . 

بخش ضیاءآباد با مرکزیت ضیاء آباد با مساحت 844.3 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 28.76 کیلومتر مربع که جمعا دارای 24281 نفر جمعیت می باشد .

 

فرمانداری البرز

شهرستان البرز تاریخ تاسیس 12 / 4 /1384  با مساحت 430 کیلومتر مربع با تراکم 304.7 جمعیت کیلومتر مربع که جمعا دارای 131027 نفر جمعیت می باشد . 

که به بخشهای مرکزی ، محمدیه تقسیم شده است .

بخش مرکزی البرز با مرکزیت الوند با مساحت 204.5 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 369.7 کیلومتر مربع که جمعا دارای 75611 نفر جمعیت می باشد . 

بخش محمدیه با مرکزیت محمدیه با مساحت 225.5 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 245.7 کیلومتر مربع که جمعا دارای 55416 نفر جمعیت می باشد .

 

 فرمانداری آبیک

شهرستان آبیک تاریخ تاسیس13 / 5 /1380  با مساحت 1266 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 57.76 کیلومتر مربع که جمعا دارای 87905 نفر جمعیت می باشد .

که به بخشهای مرکزی ، بشاریات تقسیم شده است .

بخش مرکزی آبیک با مرکزیت آبیک با مساحت 762.3 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 77.23 کیلومتر مربع که جمعا دارای 58873 نفر جمعیت می باشد .

بخش بشاریات با مرکزیت خاکعلی با مساحت 603.7 کیلومتر مربع با تراکم جمعیت 33.18 کیلومتر مربع که جمعا دارای 20032 نفر جمعیت می باشد

پیشینه فرهنگی

براساس نتایج حاصل از حفریات باستان‌شناسان در محوطه‌های پیش از تاریخ استان قزوین خصوصاً تپه‌های تاریخی دست قزوین واقع در جنوب شرقی شهرستان بوئین‌زهرا، قدمت سکونت و آغاز شهرنشینی در این منطقه به6000 سال پیش از میلاد می‌رسد

.
قزوین در دوره‌های اولیه تاریخ – به ویژه مادها و هخامنشیاننیز جزء مناطق مهم ارتباطی به حساب می‌امده است.   منازل مسکونی، معبد، کارگاه‌های صنعتی، اشیای زینتی، انبارهای غلات، مجسمه‌ها و ... از تمدن دیرپای مردمان این سرزمین حکایت دارد.  در نوشته‌های قدیم اروپاییان قزوین شهر باستانی را آرساس "یا آرساسیا" و در تاریخ یونان شهر قدیمی "راژیا" نامیده‌اند. قرارگرفتن ان بر سر راه "جاده ابریشم"  سرنوشت قزوین را با فراز و فرودهای بسیاری گره زده است


.   روند شهرسازی و گسترش مناطق مسکونی در قزوین پس از ورود اسلام به این سرزمین در سال 24 هجری شتاب گرفت و در مدتی کوتاه منطقه کاسپین به عنوان "باب‌الجنة" یا "دروازه بهشت" نامیده شد.   به روایت بلاذری در فتوح‌البلان سعید بن عاص بن امیه قب از سال 35 هجری قزوین را شهری استوار و آباد می‌کند و ورود 4000 تن از مسلمانان به فرماندهی ربیع ین خثیم در سال 36 هجری با فرمان امیرالمؤمنین علی (ع) سیمای قزوین را دگرگون می‌سازد و این روند توسعه همچنان ادامه می‌یابد تا سال 192 هجری که به دنبال سفر هارون‌الرشید به قزوین و مشاهده پاکبازی مردمان شهر به دستور وی مسجد جامع عتیق قزوین بنا می‌شود.   انتخاب الموت به عنوان مرکز اسماعیلیان نزاری و چالش‌های فرهنگی، سیاسی مربوط به آن حدود 200 سال قزوین را به کانون اصلی رویدادهای مهم کشور تبدیل کرد و بارها شاهد لشگرکشی‌های میلیونی و آثار ویرانگر ان بود

.
در عصر سلجوقیان آثار فعالیت‌های پراکنده عمرانی آنها در جای‌جای استان نشانگر گسترش قزوین در قزن ششم هجری است.  مؤلف "آثار البلاد" قزوین را در آغاز قرن هفتم چنین توصیف کرده است شهری بسیار بزرگ و پرجمعیت است. در دشتی بسیار پهناور و هموار بنا شده و مهندسان در بنای شهر نقشهظای کشیده‌اند که نظیرش وجود ندارد. زیرا دو شهر است یکی در آغوش دیگری آرمیده. شهر کوچک را که وسط قرار دارد شهرستان می‌نامند که برای خود دروازه و بارد دارد. شهر بزرگتر که پیراموت شهرستان واقع شده دارای برج و باروی دیگری است.
باغستان‌ها و تاکستان‌ها گرداگرد باروی خارجی شهر دوم را فراگرفته و پس از آن کشتزارهای سرسبز دو شهر را دربر دارد و دو روزخانه دیزج و ارنزک از آن می‌گذرد.  شهر قزوین در دوره ایلخانی پس از رکودی نسبی دوباره زندگی خود را باز می‌یابد به نحوی که در زمان تیموریان پس از سمرقند بزرگترین و آبادترین شهر ایران از دید جهانگردان بوده است

.
انتخاب قزوین به عنوان تختگاه صفویان در قرن دهم ضمن برگرداندن اهمیت شهر، دوره درخشانی از عمران و توسعه شهری را برای این شهر رقم می‌زندطراحی و ساخت  نخستین خیابان ایرانی (به نام خیابان سپه)، چهارباغ‌ها، میدان‌ها، کاخ‌ها، مدارس، مساجد، بوستان‌های شهری و ... قزوین را به الگویی برای شهرسازی در سراسر ایران تبدیل کرد، به نحوی که انتقال پایتخت در قرن یازدهم نیز نتوانست خدشه‌ای به آن وارد کند

در تمام دوران قاجاره قزوین به عنوان یک منطقه حاکم‌نشین مستقل مرتبط با پایتخت مطرح بود و با وجود رکود نسبی افتصاد و فرهنگ در ان دوره از اندک مراکز پررونق ایران به شمار می‌رفت. مشارکت مردم قزوین در نهضت ضداستبدادی مشروطه سرآغاز فصل جدیدی در تاریخ معاصر کشور است که تا پیروزی انقلاب اسلامی تداوم می‌یابد. پس از بی‌مهری‌های دهه دوم و سوم قرن چهارده خورشیدی و تخریب بناهایشکوهمندی مانند ایوان و حیاط نادری، عمارت خورشیدی، عمارت رکینه، دروازه‌ها و ... رفته‌رفته استان به سوی عمران شهری گام برداشت و این روند با تصویب تشکیل استان قزوین از سال 1375 به بعد شتاب دیگری گرفت